We wtorek 27 maja, w ramach panelu Społeczeństwo Obywatelskie, odbyło się spotkanie Akademii Myśli Społecznej pt. „Patriotyzm. Ale jaki?”. Dyskusję z udziałem gości – dr hab. Andrzeja Zybertowicza, prof. UMK oraz Adama Ostolskiego – przedstawiciela „Krytyki Politycznej” poprowadził Karol Zamojski.

Spotkanie miało charakter dyskusji – wymiany zdań między gośćmi oraz publicznością. Podczas spotkania zarysowały się dwie koncepcje postrzegania patriotyzmu. Pierwsza z nich – reprezentowana przez prof. Zybertowicza, opierała się na ugruntowanym w tradycji solidaryzmie narodowym, który miał w sobie pierwiastek „obcości”, jako czynnika konsolidującego daną grupę etniczną. Adam Ostolski i Karol Zamojski prezentowali odmienne spojrzenie na pojęcie patriotyzmu, rozumianego jako solidaryzm globalny. W tym ujęciu, państwo jest tylko jedna z form organizujących wspólnotę ludzką.

Adam Ostolski zdecydowanie krytykował patriotyzm w wersji endeckiej, przeciwstawiając mu wizję państwa, jako dobra wspólnego obywateli. Starał się także zdezawuować przykłady przytaczane przez prof. Zybertowicza dotyczące militarnych aspektów patriotyzmu.

Andrzej Zybertowicz argumentował, że nie powinniśmy się wstydzić Polskości. Nasz kompleks narodowy przeciwstawiał dumie przedstawicieli innych państw z tego, że są jego obywatelami. Wskazywał także na tymczasowość i umowność tworu, jakim jest Unia Europejska. Argumentował, iż aby nabrała ona charakteru wspólnoty, niezbędny jest czynnik patriotyczny, który jest związany z szowinizmem w stosunku do środowiska zewnętrznego.

Według Adama Ostolskiego natomiast Unia Europejska może być odpowiedzią na globalizację. To nie solidaryzm etniczny, ale wspólnota regionalna, w której granice nie odgrywają aż tak dużej roli, powinna być czynnikiem konsolidacyjnym. Przykład Szwecji, w której nie grodzi się terenu i mogą przebywać na nim inni ludzie do 24 godzin ukazuje wspólnotowy charakter patriotyzmu. Jest on rozumiany jako solidaryzm społeczny i zarzucenie jednostkowego egoizmu na rzecz dobra wspólnego.

Zaproszeni goście znaleźli także płaszczyznę konsensusu. Zarówno Zybertowicz, jak i Ostolski skrytykowali przemiany, które miały miejsce po 1989 r. w Polsce oraz globalizację, rozumianą jako tryumf wielkiego kapitału, kosztem „zwykłego człowieka”.

Podczas spotkania prowadzący i publiczność zadawali pytania zaproszonym gościom. Pytano m. in. o autorytety tj. Wałęsa w kontekście uczuć patriotycznych Polaków, o Powstanie Warszawskie jako przejaw patriotyzmu oraz „patriotyzm jutra”.

Jakub Kufel (wyborcy.org)