Czy zniszczenie środowiska to przestępstwo?

Czy niszczenie środowiska powinno być uznane za przestępstwo międzynarodowe?
Gdzie kończy się eksploatacja zasobów, a zaczyna odpowiedzialność?

Te pytania były punktem wyjścia do panelu „Ekobójstwo: kiedy ziemia staje się polem walki”, który odbył się w Toruniu w ramach festiwalu WATCH DOCS Objazdowy Festiwal Filmowy Praw Człowieka.

Rozmowa o odpowiedzialności i wpływie

Spotkanie, które odbyło się w Dwór Artusa w Toruniu, zgromadziło osoby zainteresowane tematyką praw człowieka, środowiska oraz odpowiedzialności instytucji publicznych.

Panel towarzyszył projekcji filmu i był okazją do pogłębionej rozmowy o tym:

• czym jest ekobójstwo i dlaczego pojawia się w debacie międzynarodowej,
• jak degradacja środowiska wpływa na życie społeczności,
• gdzie rozmywa się odpowiedzialność – między państwami, instytucjami i biznesem,
• oraz jakie narzędzia mamy dziś, by reagować na kryzysy środowiskowe.

---

Różne perspektywy – wspólny temat

W dyskusji wyraźnie wybrzmiało, że temat ekobójstwa nie jest jedynie zagadnieniem prawnym.

Z jednej strony dotyczy regulacji międzynarodowych i odpowiedzialności państw, jednak z drugiej – odnosi się do codziennych decyzji politycznych, gospodarczych i społecznych.

Jednocześnie pojawił się ważny wątek:
👉 odpowiedzialność za środowisko często się rozmywa, mimo że skutki są bardzo konkretne i lokalne. W panelu udział wzięli:

• Iwo Łoś – socjolog, badacz, wykładowca akademicki i aktywista. Dyrektor ds. kampanii w Greenpeace na obszarze Europy Środkowo-Wschodniej. 
• Marcin Leźnicki – filozof, adiunkt w Zakładzie Etyki Instytutu Filozofii UMK w Toruniu, autor książki Bioetyka wobec klonowania reprodukcyjnego człowieka (2017).
• Maciej Nyka – Prof. UG, Prof. GUMed, jest kierownikiem Katedry Prawa Gospodarczego Publicznego i Ochrony Środowiska, na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego oraz profesorem w Zakładzie Toksykologii Środowiska, na Wydziale Nauk o Zdrowiu z Instytutem Medycyny Tropikalnej, Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. 

PZR jako moderator rozmowy

Panel został poprowadzony przez Sylwię Żulewską z Pracowni Zrównoważonego Rozwoju. Od 2011 roku związana z sektorem organizacji pozarządowych w Polsce pracujących w obszarze wykluczenia społecznego oraz praw człowieka. Do 2024 roku współtworzyła Fundację Emic, w której wspierała osoby z doświadczeniem migracji i uchodźctwa w Polsce. Obecnie związana z Pracownią Zrównoważonego Rozwoju, w której wspiera organizacje pozarządowe chcące działać na rzecz polityk publicznych, oraz Stowarzyszeniem Grzybnia które działa na rzecz demokratyzacji życia publicznego. Trenerka edukacji globalnej.

Z naszej perspektywy szczególnie ważne było pokazanie, że rozmowy o środowisku nie mogą ograniczać się do poziomu eksperckiego.

Potrzebujemy dialogu, który łączy różne doświadczenia – od lokalnych społeczności po instytucje publiczne.

Bo choć skala wyzwań jest globalna, to ich konsekwencje zawsze odczuwane są lokalnie.naturalne rozszerzenie naszych działań – w stronę szerszej debaty o odpowiedzialności i przyszłości.

---

Co zostaje po tej rozmowie?

To spotkanie pokazało, że:

• temat ekobójstwa coraz mocniej wchodzi do debaty publicznej,
• jednocześnie wciąż brakuje jasnych mechanizmów odpowiedzialności,
• a także przestrzeni do rozmowy, która łączy różne perspektywy.

Dlatego takie wydarzenia są ważne – ponieważ tworzą miejsce do zadawania trudnych pytań i wspólnego szukania odpowiedzi.

Kontekst wydarzenia

Panel był częścią festiwalu WATCH DOCS Objazdowy Festiwal Filmowy Praw Człowieka, który od lat buduje przestrzeń do rozmów o prawach człowieka i współczesnych wyzwaniach społecznych.

👉 Więcej o wydarzeniu:
https://artus.torun.pl/events/ekobojstwo-kiedy-ziemia-staje-sie-polem-walki-panel-dyskusyjny/

---

📌 Dla nas to kolejny przykład, jak ważne jest łączenie tematów środowiskowych z dialogiem społecznym i partycypacją.