Różowe pasy na Rzepakowej? O tym, jak dzieci pomagają nam myśleć o szkolnej ulicy

„Różowe pasy, bo na białych jest nie fajnie” – napisała Oliwia, uczennica Szkoły Podstawowej nr 9 w Toruniu.

To jedna z odpowiedzi, które otrzymaliśmy podczas warsztatów z dziećmi dotyczących szkolnej ulicy. I choć pomysł na różowe pasy może wywołać uśmiech, warto potraktować go poważnie.

Bo kiedy pytamy dzieci o ich drogę do szkoły, nie chodzi wyłącznie o zebranie listy problemów. Chodzi również o poznanie ich wyobrażeń o przestrzeni, w której codziennie się poruszają.

Zbliżenie na białą kartkę trzymaną w dłoni, z odręczną wypowiedzią Oliwii zapisaną niebieskim długopisem. Dziewczynka wymienia propozycje zmian na ulicy Zbożowej, m.in. budowę chodnika, ograniczenie ruchu samochodowego, poprawę bezpieczeństwa przy autobusie szkolnym oraz rozwiązania ułatwiające poruszanie się osobom z niepełnosprawnościami. Kartkę zdobią kolorowe serca i żółta gwiazdka. W tle rozmyty napis Pracowni Zrównoważonego Rozwoju.

Dzieci widzą więcej, niż nam się wydaje

Podczas warsztatów uczennice i uczniowie SP9 opowiadali o swoich codziennych trasach. Wskazywali miejsca, które lubią, te, w których czują się niebezpiecznie, oraz zmiany, które chcieliby zobaczyć.

W ich odpowiedziach pojawiły się bardzo konkretne obserwacje:

  • „Jest bardzo wąski chodnik” – napisała jedna z uczennic, opisując drogę ulicą Makową.
  • „Nie lubię pasów przed szkołą” – zauważyła inna.
  • „Przeszkadzają mi auta parkujące na ulicy przed szkołą” – czytamy w kolejnej pracy.
  • Jedna z uczennic wskazała też nierówny chodnik przy skrzyżowaniu ulic Słonecznej i Rzepakowej.

Dzieci opisywały również swoje sposoby docierania do szkoły. Niektóre przychodzą pieszo, inne przyjeżdżają rowerem, samochodem lub autobusem szkolnym.

Te doświadczenia nie są jednakowe. Dlatego nie można zakładać, że wszystkie dzieci korzystają z ulicy w ten sam sposób i potrzebują dokładnie tego samego.

Różowe pasy to coś więcej niż kolor

Wróćmy do pomysłu Oliwii.

Nie wiemy jeszcze, dlaczego wybrała właśnie różowy kolor. Nie powinniśmy więc przypisywać jej intencji, których nie wyraziła.

Ale sama odpowiedź przypomina nam o czymś istotnym: dla dzieci ulica nie jest wyłącznie układem jezdni, chodników i znaków drogowych. Jest częścią ich codziennego świata.

Może być bezpieczna albo niebezpieczna. Wygodna albo trudna do pokonania. Przyjazna albo nieprzyjemna.

Może też być miejscem, które dzieci chciałyby zmieniać po swojemu.

Dlatego podczas konsultacji szkolnej ulicy interesują nas nie tylko problemy z ruchem drogowym. Chcemy również zrozumieć, co sprawia, że droga do szkoły jest dobrym doświadczeniem.

Na ciemnozielonym tle umieszczono cztery odręczne projekty przygotowane przez dzieci w ramach konsultacji społecznych „Szkolna ulica” przy Szkole Podstawowej nr 9 w Toruniu. Rysunki przedstawiają okolice szkoły, w tym ulice Rzepakową, Szosę Chełmińską, Fasolową i Słoneczną. Dzieci zaznaczyły proponowane przejścia dla pieszych, chodniki, miejsca parkingowe i zmiany w organizacji ruchu. Na planach dominują czerwone oznaczenia przejść dla pieszych, a także zielone i niebieskie elementy infrastruktury. Projekty pokazują dziecięce pomysły na poprawę bezpieczeństwa i dostępności przestrzeni wokół szkoły.

Od dziecięcych obserwacji do rozmowy z dorosłymi

Prace uczennic i uczniów były jednym z punktów wyjścia do kolejnych działań.

W ramach konsultacji przeprowadziliśmy spacery badawcze oraz warsztaty z osobami dorosłymi. Wspólnie przyglądaliśmy się funkcjonowaniu ulicy Rzepakowej i jej otoczenia.

Podczas spacerów rozmawialiśmy o bezpieczeństwie konkretnych miejsc, przeszkodach i codziennych sposobach korzystania z ulicy.

Z kolei podczas warsztatów analizowaliśmy potrzeby pieszych, rowerzystów, osób poruszających się na hulajnogach oraz kierowców.

Zależało nam na tym, aby nie zaczynać od gotowych rozwiązań. Najpierw chcieliśmy poznać problemy i stojące za nimi potrzeby.

To ważne, ponieważ rodzic przywożący dziecko samochodem i uczeń idący pieszo mogą inaczej postrzegać tę samą ulicę. Jednocześnie obojgu może zależeć na bezpiecznym dotarciu do szkoły.

Grupa ośmiu osób uczestniczy w warsztacie konsultacyjnym w sali szkolnej. Uczestnicy i uczestniczki siedzą wokół połączonych stołów, rozmawiają i analizują materiały. W tle na tablicy wiszą arkusze z notatkami dotyczącymi potrzeb, problemów i pomysłów, a na ekranie wyświetlana jest mapa okolicy z logo Pracowni Zrównoważonego Rozwoju. Obok stoi flipchart z napisem „Problemy → Potrzeba”. Zdjęcie przedstawia wspólną pracę nad rozwiązaniami dotyczącymi przestrzeni wokół szkoły.
zdj.: Ola Kasiorkiewicz-Demko; prace zespołu roboczego przygotowującego pilotaż.

Szkolna ulica zaczyna się od rozmowy

Koncepcja szkolnej ulicy bywa kojarzona przede wszystkim ze zmianami w organizacji ruchu. Jednak zanim zaczniemy rozważać konkretne rozwiązania, warto odpowiedzieć na kilka pytań.

Jak dzieci rzeczywiście docierają do szkoły? Gdzie napotykają trudności? Jakie potrzeby mają rodzice, nauczyciele i pozostali użytkownicy ulicy? Co już dziś działa dobrze, a co wymaga zmiany?

Właśnie dlatego łączymy różne metody pracy: warsztaty z dziećmi, obserwacje w terenie, spacery badawcze i rozmowy z dorosłymi.

Każda z nich pozwala zobaczyć nieco inny fragment codzienności wokół szkoły.

Zdjęcie ulicy Rzepakowej przy Szkole Podstawowej nr 9 w Toruniu. Po prawej stronie, za ogrodzeniem i drzewami, widoczny jest budynek szkoły. Na jezdni znajduje się próg zwalniający oraz duży biały napis „SZKOŁA”.

Co dalej?

Teraz przed nami analiza zebranego materiału. Zestawimy perspektywy dzieci i dorosłych, aby lepiej zrozumieć potrzeby użytkowników Rzepakowej.

Na tej podstawie będzie można pracować nad możliwymi rozwiązaniami.

Nie oznacza to, że na ulicy pojawią się różowe pasy. Oznacza natomiast, że pomysły dzieci, podobnie jak ich obserwacje dotyczące bezpieczeństwa, traktujemy jako ważną część konsultacji.

Bo dobra szkolna ulica powinna powstawać nie tylko z myślą o dzieciach, ale również z ich udziałem.

Dziękujemy społeczności Szkoły Podstawowej nr 9 w Toruniu za udział w dotychczasowych działaniach.

Więcej o procesie konsultacji: Szkolna ulica na Rzepakowej.

Zadanie publiczne „Konsultacje miejskie w Toruniu 2026” jest finansowane ze środków Gminy Miasta Toruń. Konsultacje są realizowane na podstawie Planu Konsultacji Społecznych na 2026 rok, przyjętego uchwałą nr 385/26 Rady Miasta Torunia w dniu 29 stycznia 2026 roku.