Pierwsze kroki w politykach publicznych. Narzędziownik dla organizacji pozarządowych

Organizacje społeczne często zaczynają od konkretnej sprawy: problemu mieszkańców, potrzeby określonej grupy albo czegoś, czego w lokalnej społeczności po prostu brakuje. Ale jak przejść od zauważenia problemu do działania, które może wpłynąć na decyzje samorządu?

„Pierwsze kroki w politykach publicznych” to praktyczny narzędziownik dla organizacji pozarządowych, które chcą lepiej rozumieć lokalne polityki publiczne i skuteczniej na nie wpływać.

Publikacja powstała z myślą o organizacjach, które nie muszą być ekspertami od strategii, samorządu czy rzecznictwa. Pokazuje krok po kroku, gdzie szukać informacji, jak diagnozować lokalne problemy, jak sprawdzać, czy istniejące działania odpowiadają na potrzeby mieszkańców i w jaki sposób NGO mogą włączać się w tworzenie zmian.

Polityki publiczne są bliżej, niż myślisz

Polityki publiczne mogą brzmieć jak coś zarezerwowanego dla urzędników i ekspertów. Tymczasem dotyczą spraw bardzo konkretnych: edukacji, transportu, zdrowia, pomocy społecznej, kultury, środowiska czy jakości przestrzeni, w której żyjemy.

Co więcej, wiele organizacji pozarządowych już działa w obszarach objętych lokalnymi politykami publicznymi, nawet jeśli na co dzień nie używa tego określenia. Rozpoznanie tych powiązań pozwala lepiej planować działania, szukać partnerów i świadomie wpływać na decyzje publiczne.

Dlatego narzędziownik zaczyna od podstaw: wyjaśnia, czym są polityki publiczne i pomaga sprawdzić, jak działania organizacji łączą się z tym, co robi gmina, powiat czy województwo.

Od BIP-u i danych do rozmowy z mieszkańcami

To przede wszystkim materiał do używania.

Pokazujemy w nim, gdzie szukać informacji o działaniach samorządu: od Biuletynu Informacji Publicznej i stron urzędów, przez strategie, programy i raporty o stanie gminy, po bezpośredni kontakt z urzędem i dostęp do informacji publicznej.

Dużą część publikacji poświęcamy diagnozie. Zanim zaczniemy proponować rozwiązania, warto przecież sprawdzić, co już się dzieje, jakie działania podejmuje samorząd, co robią inne organizacje i jak problem widzą sami mieszkańcy.

Dlatego w narzędziowniku znajdziecie nie tylko informacje o analizie danych zastanych, ale również podpowiedzi, jak rozmawiać z osobami posiadającymi wiedzę o danym problemie. Jest nawet gotowy, prosty scenariusz rozmowy, który można dostosować do własnego tematu i lokalnej sytuacji.

A co, jeśli polityka nie działa?

Samo istnienie strategii, programu czy planu nie oznacza jeszcze, że problem został rozwiązany. Czasem działania nie odpowiadają na rzeczywiste potrzeby, nie docierają do odpowiednich osób albo to, co zapisano w dokumentach, nie jest realizowane w praktyce.

Narzędziownik pomaga sprawdzić, czy rzeczywiście mamy do czynienia z takim problemem, zebrać dane i argumenty, znaleźć sojuszników oraz przygotować się do rozmowy z samorządem.

Ostatnia część publikacji pokazuje natomiast konkretne możliwości wpływania na lokalne polityki publiczne. Są wśród nich m.in. udział w konsultacjach społecznych, lokalna inicjatywa uchwałodawcza, składanie wniosków i petycji, współtworzenie programów i strategii, inicjowanie zespołów roboczych czy angażowanie się w prace rad działalności pożytku publicznego.

Nie musisz wiedzieć wszystkiego, żeby zacząć

Jedna z najważniejszych myśli tej publikacji jest prosta: sprawa, którą zajmuje się Twoja organizacja, jest częścią większej całości.

Organizacje nie muszą ograniczać się do reagowania na skutki problemów. Mogą wnosić do polityk publicznych wiedzę wynikającą z codziennej pracy z mieszkańcami, wskazywać luki, proponować rozwiązania i współtworzyć zmiany, które zostaną w społeczności na dłużej.

Dlatego nie trzeba zaczynać od znajomości wszystkich ustaw, strategii i procedur. Można zacząć od czterech rzeczy, które pojawiają się także na okładce publikacji:

DANE • BIP • STRATEGIA • ROZMOWA.

Pobierz narzędziownik

„Pierwsze kroki w politykach publicznych. Narzędziownik dla organizacji pozarządowych”

Publikacja ma 40 stron. Autorkami są Joanna Mędrzecka-Stefańska i Anna Petroff-Skiba, a konsultowały ją Joanna Suchomska i Katarzyna Sztop-Rutkowska. Opracowanie przygotowała Fundacja Think Tank Miasto. Wydawcami są Pracownia Zrównoważonego Rozwoju oraz Fundacja Laboratorium Badań i Działań Społecznych „SocLab”. Publikacja jest dostępna bezpłatnie na licencji Creative Commons BY 4.0.

Materiał powstał w ramach projektu „Mosty Partycypacji: NGO dla polityk publicznych”, realizowanego w ramach „NGO w Działaniu”. Projekt jest dofinansowany przez Unię Europejską w ramach programu Rozwój dialogu obywatelskiego – Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027.